Patates aynı tarlaya arka arkaya ekildiğinde hastalıklar artar, verim düşer. Bu nedenle ekim nöbetinde toprağa azot ve humus kazandıran baklagiller ile hububat bitkileri, özellikle de kışlık tahıllar tercih edilmelidir.
Patates üretiminde tohumluk olarak yumrular kullanılır. Uygun tohumluklar 6 cm çapında ve yaklaşık 50 gram ağırlığında olmalıdır. Seçim yapılırken üretim amacı dikkate alınmalı, mutlaka sertifikalı tohumluk tercih edilmelidir. Dikim sırasında gözleri uyanmış, üzerinde ortalama 1 cm uzunluğunda yeşil filizleri bulunan yumrular kullanılmalıdır.
Sıra arası mesafe 70–75 cm, sıra üzeri ise 20–40 cm olmalıdır. Yüzlek dikimde 2 cm, derin dikimde 5 cm derinlik yeterlidir. Yüzlek dikimlerin üzerine en az 15 cm, derin dikimlerin üzerine ise 10 cm toprak çekilerek sırt yapılmalıdır.
Patates yoğun bakım isteyen bir bitkidir. Çıkış öncesinde, tırmığın dişleri yatırılarak yapılacak hafif bir işlem hem kaymak tabakasını kırar hem de yeni filizlenen yabancı otları yok eder.
Bitkiler 3–4 yapraklı olduğunda ilk çapa yüzlek şekilde yapılmalıdır. Bu işlem toprağı havalandırır, nemin korunmasına yardımcı olur ve yabancı otları temizler. Gerektiğinde 20’şer gün aralıklarla toplam 3–4 defa çapa ve boğaz doldurma yapılabilir.
Patates çiftlik gübresini çok sever. Dekara 1,5–2 ton, fakir topraklarda ise 2,5–3 ton iyi yanmış çiftlik gübresi verilmesi verimi belirgin şekilde artırır. Ancak aşırı gübreleme nişasta oranı ve tat üzerinde olumsuz etki yaratabilir.
En doğru uygulama, toprak analizi sonuçlarına göre gübre kullanmaktır. Analiz yoksa ortalama olarak dekara 14–16 kg azot, 8–10 kg fosfor ve 8–10 kg potasyum verilmesi uygundur. Fosfor ve potasyumun tamamı ile azotun yarısı dikimle birlikte uygulanır; kalan azot, ilk sulama öncesinde verilmelidir.
Patatesin su ihtiyacı, alt yapraklardaki solma ve sararma belirtileriyle fark edilir. Toprak nemi dikkate alınarak ilk sulama, yumrular fındık büyüklüğüne geldiğinde yapılmalıdır. Hafif topraklarda 15–18 gün, ağır topraklarda 22–25 gün arayla toplam 2–4 sulama yeterlidir. Hasattan yaklaşık 1 hafta önce sulama sonlandırılmalıdır.
Patates hasat zamanı; bitkilerin yaprak ve saplarının sararıp kuruması, yumruların istenen büyüklüğe ulaşması ve kabuğun sertleşmesiyle anlaşılır. Kabuğu tırnakla kolayca soyulmamalıdır; kesiti ise kuru ve koyu renkli görünmelidir.
Hasat sırasında dikkatli olunmalı, yumrular kesilmemeli veya zedelenmemelidir. Toprak tavında, yani ne çok kuru ne de fazla nemli olmalıdır.
Hasattan sonra ıslak yumrular gölgede kurutulmalı, çürük veya hasarlı olanlar ayrılmalıdır. Sağlam yumrular boylarına göre sınıflandırılıp file çuvallara doldurulmalıdır.
Patates, yüksek su içeriği nedeniyle uygun koşullarda depolanmazsa hızla değer kaybeder. Uygun olmayan depolama sonucunda çürüme, pörsüme ve filizlenme görülür.
En iyi depolama koşulları; 3–4 °C sıcaklık, %85–90 nem oranı ve düzenli havalandırma sistemine sahip ortamlardır. Bu koşullarda, solunum sonucu oluşan karbondioksit uzaklaştırılır ve oksijen sirkülasyonu sağlanır. Yemeklik patateslerde yığın yüksekliği 3–4 metre, tohumluk patateslerde ise en fazla 1 metre olmalıdır.
KAYNAKÇA
Ahmet ERAKMAN, Ziraat Mühendisi – Samsun
